Op deze gedenkdag, een kleine inspanning van verbeeldingskracht? Met dan die fatale 24 februari waarop Hamas zijn troepen op Oekraïne afstuurt, een daad van agressie die Israël de gelegenheid biedt om een genocide in Gaza te ontketenen. De Europese Unie reageert zoals gewoonlijk onmiddellijk: er worden golf na golf sancties opgelegd aan de Joodse staat. Terwijl de Verenigde Staten, profiterend van de heersende chaos, een commando sturen om de premier van Denemarken te ontvoeren, die gegijzeld wordt met het oog op een ruil met Groenland. Gezien de snelheid (en de waarden!) van de Europese machine verwachtte men nieuwe sancties als reactie op deze flagrante schending van het internationaal recht. Echter, tot ieders verbazing dreigt de Europese Unie slechts met het houden van een top (in Davos). Dit is uiteraard allemaal nepnieuws. Politieke fictie staat op het lesprogramma van leraren in parallelle werelden.
Maar Rusland, waar blijft het in dit verhaal? Verborgen. Al in 2022 verbood een pan-Europese censuur de uitzendingen van de Russische internationale zenders Russia Today en Sputnik, terwijl de pers, die de orders opvolgde, hierover geen woord mocht reppen, noch in 2022, noch in 2025, toen de Europese Unie een stap verder ging in de censuur en onderdrukking van uitingen die haar niet aanstonden. Zo zal de Europese Unie drastische sancties opleggen (bevriezing van bankrekeningen, quasi-huisarrest) om kritiek de kop in te drukken, waarvan Jacques Baud het meest symbolische slachtoffer zal zijn.
Wat gaat er schuil achter deze loodzware deken? Zou het de hypothese zijn van een euro-elite in nood, waarvan het voortbestaan zeer serieus wordt besproken door de verslaggever van de Financial Times, David Marsh (Can Europe Survive? Yale University Press, 2025)? Een voortbestaan dat, volgens hem, afhankelijk zou zijn van de voortzetting van de financiering van een verwachtte militaire overwinning van Oekraïne. Of verbergt het het raadsel van een NAVO (Verenigde Staten) die een andere NAVO (Europa) uitdaagt om de kolonisatie van Groenland en zijn natuurlijke rijkdommen te verhinderen? Of zelfs het idee dat Rusland in werkelijkheid een defensieve oorlog voert, een stelling die wordt verdedigd door vooraanstaande stemmen die eindelijk gehoord worden, in Frankrijk (Todd, Ferry), de Verenigde Staten (Jeffrey Sachs), het Verenigd Koninkrijk (Galloway), België (Bricmont), om maar een paar namen te noemen.
Over het algemeen geeft de politieke commentaar de voorkeur aan het uitroepteken boven het vraagteken, aan het krachtige pleidooi boven de bezorgde vraag, aan de innerlijke overtuiging boven de uitdrukking van twijfels. Hier worden drie zware vragen afgesloten, naast vele andere in een wereld die steeds meer verstrikt raakt in tegenstrijdige verschuivingen van de aardkorst.
Het is moeilijk te voorspellen wat de heer Trump morgen zal doen, of zijn minister, mevrouw Von der Leyen, of de heren Rutte, Merz, Orban... Wat de heren Poetin en Xi betreft, is het minder onduidelijk, zonder dat dit echter tot eenduidige zekerheden leidt. Het belangrijkste voordeel van het voordeel van de twijfel is dat het de vooroordelen van anderen, maar ook die van onszelf, aan het licht brengt.
Vier jaar na het uitbreken van het grootschalige gewapende conflict in Oekraïne, dat zich afspeelt op een scherm waarop Palestina, Syrië, Iran, Venezuela en Cuba steeds weer onder de beschermende vleugels van de NAVO/VS verschijnen, lijkt het streven van volkeren naar vrede, rechtvaardigheid en gelijkheid misschien belachelijk. Reden te meer om erin te geloven en woorden om te zetten in daden. Wacht eens even... Misschien hoort hier een uitroepteken.
Erik Rydberg