Wat vinden de gewone mensen van de huidige oorlogen? Degenen die we op straat tegenkomen, zonder ze vaak te zien. Een korte reportage in een volkswijk van Brussel

De Lemonnier-Anspach-as, ook wel bekend als La Jonction, een oude ader van het volksweefsel

Dit korte verslag, gebaseerd op een volstrekt niet-representatieve willekeurige steekproef, werd op 7 en 9 april gemaakt op de Brusselse as die loopt van het Zuidstation naar de Beurs, op de Lemonnierlaan (niet Camille, maar Maurice), een vrij monoculturele, vervallen, verarmde wijk, verwoest door de grote, nutteloze bouwwerkzaamheden van dit moment, maar zo menselijk, in de sereen vrolijke en fatalistische betekenis van het woord.

De gestelde vraag luidt als volgt: Zoals u weet, heeft de Europese Unie Rusland op duizend manieren veroordeeld en gestraft voor zijn aanval op de NAVO in Oekraïne, maar nul, helemaal niets, wanneer de Verenigde Staten en Israël Iran aanvallen. Wat vindt u daarvan?

Angst voor Trump

Zo gaat dat. Velen zullen niet antwoorden, een twintigtal, gehaast door de tijd, een trein die ze moeten halen, een baan die niet wacht, of zelfs door een vijandige onverschilligheid. Veel antwoorden zijn ontwijkend zijn, maar niettemin veelzeggend. Die oude dame van Noord-Afrikaanse afkomst die zegt: “Ik houd me daar niet mee bezig. Dat alles maakt me angstig.” En dan al die reacties die de nadruk leggen op “de hypocrisie” van de Europese Unie, de “dubbele moraal”, of zelfs, zoals Hanza, 27 jaar, werkloos, of Christian, 53 jaar, IT-medewerker: “de angst voor Trump”. Anderen weer stellen het zionisme ter discussie en bestempelen onze regering als “nazi's”. Klimaat, klimaat...

Maar daar is Shannah, 29 jaar, serveerster. Ze stapt van haar geel geverfde fiets om een brief af te geven bij een horecacentrale. Ze heeft weinig tijd, maar een paar minuten is genoeg. Bij haar is er dezelfde nadruk op de hypocrisie van de Europese Unie, met het gevoel dat we te maken hebben met “een coalitie tussen bepaalde landen met ietwat verborgen vriendschappen.” Ze voegt eraan toe: “De media zorgen ervoor dat mensen er niet over praten.” Hm, stof tot nadenken!

Lucia, 70 jaar, is op haar beurt uit Québec gekomen. Ze heeft hier in de buurt een afspraak met een vriendin uit Spa om een gezellig moment door te brengen in taverne Cirio. Ze heeft geen haast, want het is echt prachtig weer, een mediterrane zon streelt gevels en asfalt. Dat spreekt me aan,“ zegt ze spontaan. Dan: ”Israël, daar durft niemand iets tegen in te brengen.“ Vervolgens voegt ze eraan toe: ”Ik ben niet voor Israël." Dat hadden we al begrepen.

Racisme, misschien ook

Jean-Michel, die aanvankelijk terughoudend was, wordt steeds spraakzamer. Een echte Belg, lang haar, 61 jaar, de leeftijd om hippie te zijn geweest. Hij zit in een rolstoel, zijn beide onderbenen zijn geamputeerd. “Ik neem het allemaal filosofisch op,” zegt hij. Degenen die over oorlog beslissen “zijn idioten”. “Klootzakken” die door het volk zijn gekozen, toch? Dat verandert niets aan zijn analyse: “Het zijn ook klootzakken... En, heb je het gemerkt, er wordt niet meer over Gaza of Oekraïne gesproken, het enige dat telt is de olie – waarvan een daling wordt aangekondigd! Iedereen is blij!” Een dosis cynisme, dat.

Een paar stappen verderop staat Louise, 28 jaar, ook serveerster, in een klein “cultureel” bistrootje dat op het punt staat te worden geopend: "Ik ben het er natuurlijk helemaal niet mee eens! Ik denk dat het een kwestie is van affiniteit [tussen besluitvormers] en racisme, we hebben het hier over blanken, de Europese Unie en de Verenigde Staten. Ik heb veel gedemonstreerd voor Gaza, maar het stilzwijgen van de Europese Unie komt nu natuurlijk neer op het goedkeuren van de agressie van Iran."

We sluiten af met Joée, 15 jaar, studente, van wie je merkt dat ze net zozeer naar woorden als naar ideeën zoekt. “Het is niet eerlijk,” zegt ze, “Er moet gelijkheid zijn in de mensenrechten en de Europese Unie zou zich moeten uitspreken.” Je voelt dat het argument rechtstreeks voortkomt uit de zoetsappige “waarden” die op school worden onderwezen en je zou haar graag over, laten we zeggen, vijf of tien jaar weer zien.

Wat valt er te zeggen over deze paar korte glimpen van het populaire geopolitieke oordeel, op ooghoogte van de madeliefjes? Het valt natuurlijk meteen op: de kloof, de afgrond, tussen de vox populi van de gewone man en de sfeer van de politieke leiders, ondersteund door de begeleidende commentaren  van de zogenaamde dominante pers, die echter steeds minder wordt gelezen. Er ligt een hele wereld tussen hen in.

Er is ook een kloof tussen de productie van kritische analyses door organen zoals Alerte OTAN en het vermogen van de meerderheid om zich deze eigen te maken. Enkele verspreide getuigenissen maken natuurlijk nog geen lente, maar er blijft een veelzeggende rode draad: geen enkel antwoord was positief over de Europese Unie. Misschien was het resultaat anders geweest in een wijk waar de kleine burgerij rondloopt. Dat is voor een volgende keer.